Strona główna  /  Logistyka  /  Łańcuch dostaw i logistyka – czym są i jak ze sobą współpracują?

Kontenery transportowe w magazynie

Łańcuch dostaw i logistyka – czym są i jak ze sobą współpracują?

Logistyka

Logistyka odpowiada za fizyczny przepływ towarów, czyli za transport, magazynowanie i realizację zamówień. Łańcuch dostaw jest pojęciem szerszym – obejmuje strategiczne zarządzanie dostawcami, popytem, produkcją, zapasami, informacjami i dystrybucją. Najprościej ująć tę różnicę tak: logistyka odpowiada na pytanie „jak dostarczyć”, a SCM, czyli zarządzanie łańcuchem dostaw, na pytania „co, kiedy i dlaczego”.

Logistyka i łańcuch dostaw – podstawowe różnice

Logistyka jest obszarem operacyjnym. Organizuje przepływ materiałów i produktów od dostawcy do odbiorcy, a w przypadku zwrotów także w przeciwnym kierunku. Obejmuje między innymi przyjęcie towaru, składowanie, kompletację zamówień, pakowanie, wydanie oraz transport. Jej celem jest dostarczenie właściwego produktu, we właściwe miejsce i czasie, przy zachowaniu określonego poziomu kosztów i obsługi.

Łańcuch dostaw obejmuje ten przepływ, ale patrzy na niego z szerszej perspektywy. Łączy dostawców, producentów, magazyny, dystrybutorów, sprzedawców i klientów końcowych. W ramach SCM firma planuje zapotrzebowanie, dobiera źródła zaopatrzenia, zarządza relacjami z dostawcami, ustala poziom zapasów i ocenia ryzyko zakłóceń. Logistyka jest więc częścią łańcucha dostaw, a nie jego synonimem.

Kryterium Logistyka Łańcuch dostaw (SCM)
Zakres Transport, magazynowanie, zapasy, kompletacja i dystrybucja Zaopatrzenie, produkcja, planowanie popytu, relacje z dostawcami, logistyka i obsługa klienta
Główne pytanie Jak dostarczyć produkt sprawnie i zgodnie z zamówieniem? Co, kiedy i dlaczego należy kupić, wyprodukować lub dostarczyć?
Horyzont czasowy Krótki i średni, związany z bieżącą realizacją operacji Średni i długi, związany z planowaniem sieci oraz rozwojem działalności
Cel Terminowy i kosztowo kontrolowany przepływ fizyczny Koordynacja całego przepływu wartości i poprawa wyników przedsiębiorstwa
Rola systemów IT Wsparcie wykonania operacji, na przykład przez WMS i TMS Integracja danych, planowanie i podejmowanie decyzji, często z użyciem ERP, S&OP oraz narzędzi analitycznych

Granica między tymi obszarami nie zawsze jest identyczna w każdej firmie. W małym przedsiębiorstwie jedna osoba lub jeden dział może zajmować się zakupami, zapasami, transportem i magazynem. W większej organizacji funkcje bywają rozdzielone między zespoły logistyki, zakupów, planowania i zarządzania łańcuchem dostaw.

Jak logistyka współpracuje z łańcuchem dostaw?

SCM wyznacza kierunek, a logistyka realizuje wynikające z niego działania. Decyzja o wejściu na nowy rynek może wymagać utworzenia magazynu regionalnego, zmiany przewoźników albo zwiększenia zapasu bezpieczeństwa. Z kolei dane z magazynów i transportu wpływają na kolejne decyzje planistyczne. Informacja o opóźnieniach, brakach lub niewykorzystanej powierzchni magazynowej może zmienić plan zakupów i dystrybucji.

Przepływ od decyzji zarządczej do dostawy można przedstawić w kilku etapach. Każdy z nich wymaga współpracy osób odpowiedzialnych za planowanie i wykonanie:

  • Planowanie popytu – firma szacuje, ile produktów może być potrzebnych w określonym czasie.
  • Zaopatrzenie i produkcja – na podstawie planu ustala się zakupy materiałów, harmonogram produkcji oraz oczekiwany poziom zapasów.
  • Organizacja magazynowania – logistyka przygotowuje miejsce, przyjmuje towary, kontroluje ich przepływ i kompletuje zamówienia.
  • Planowanie transportu – wybiera się przewoźników, środki transportu, terminy i trasy dostaw.
  • Realizacja i informacja zwrotna – zamówienie trafia do klienta, a dane o terminowości, kosztach i problemach wracają do planistów.

Przykładowo, planowanie łańcucha dostaw może wykazać, że popyt na dany produkt jest sezonowy. Firma zwiększa wtedy zapas przed okresem sprzedażowym i uzgadnia wcześniejsze dostawy z dostawcami. Logistyka musi przełożyć tę decyzję na konkretne działania: zarezerwować powierzchnię, zaplanować przyjęcia, przygotować pracowników i zorganizować transport. Bez planowania operacje mogą być sprawne, ale realizować niewłaściwy wolumen. Bez sprawnej logistyki nawet dobrze przygotowany plan nie zostanie wykonany.

Systemy IT pomagają połączyć oba poziomy. WMS wspiera pracę magazynu, TMS organizuje transport, a ERP łączy dane dotyczące zakupów, sprzedaży, produkcji i finansów. Narzędzia te nie zastępują decyzji menedżerskich, ale ograniczają rozbieżności między informacjami i ułatwiają ocenę skutków zmian.

Integracja procesów może przynieść firmie kilka konkretnych rezultatów:

  • mniejsze zapasy dzięki lepszemu dopasowaniu zakupów do popytu,
  • mniejszą liczbę braków i opóźnień w realizacji zamówień,
  • lepsze wykorzystanie magazynów, pojazdów i zasobów produkcyjnych,
  • szybszą reakcję na zmianę popytu, problemy dostawcy lub zakłócenie transportu,
  • bardziej świadomy kompromis między niskim kosztem a elastycznością dostaw.

Kiedy firma potrzebuje silniejszego zarządzania łańcuchem dostaw?

Sama poprawa pracy magazynu lub negocjowanie stawek transportowych nie rozwiąże problemu, jeśli trudności wynikają z braku koordynacji między działami. Sygnałem ostrzegawczym są rosnące zapasy, które nie przekładają się na lepszą dostępność produktów. Firma zamraża wtedy kapitał w towarach, a jednocześnie może nie mieć tych pozycji, których aktualnie oczekują klienci.

Potrzeba szerszego podejścia pojawia się także wtedy, gdy plany sprzedaży, zakupów i produkcji nie są ze sobą zgodne. Częste zmiany zamówień, awaryjne dostawy, przestoje wynikające z braku materiałów oraz brak wiarygodnych danych wskazują, że problem wykracza poza pojedynczą operację logistyczną. Znaczenie ma również skala firmy i złożoność sieci dystrybucji. Im więcej dostawców, lokalizacji i kanałów sprzedaży, tym większa potrzeba wspólnego planowania.

Reorganizacja nie musi oznaczać utworzenia nowego działu. Może polegać na połączeniu danych, określeniu odpowiedzialności za prognozy i zapasy, regularnej współpracy zakupów, sprzedaży, produkcji oraz logistyki, a także na mierzeniu wyników w całym łańcuchu, a nie tylko w jednym dziale.

Logistyka i łańcuch dostaw – najważniejszy wniosek

Logistyka wykonuje fizyczny przepływ towarów, natomiast SCM koordynuje decyzje i relacje, które ten przepływ kształtują. Firma osiąga lepszą efektywność wtedy, gdy planowanie popytu, zakupy, zapasy, magazynowanie i transport działają jako połączony system. Właściwe rozróżnienie pojęć pomaga więc nie tylko uporządkować terminologię, lecz także trafniej wskazać źródło problemu i zakres potrzebnych zmian.

Redakcja xpresslane.pl

Xpresslane to poradnik o transporcie i logistyce. Wyjaśniamy, jak działa spedycja, jak zorganizować przewóz towarów i jakie przepisy obowiązują w transporcie drogowym. Podpowiadamy, jak zdobyć pracę w logistyce i kiedy warto skorzystać z doradztwa logistycznego. Doradzamy też, jak sprawnie zaplanować przeprowadzkę, prywatną i firmową.

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?