Przewóz osób – jakie uprawnienia są wymagane?

Legalny przewóz osób wymaga spełnienia dwóch grup warunków. Kierowca musi mieć właściwe prawo jazdy, aktualne badania i – w przypadku autobusu – kwalifikację zawodową. Przedsiębiorca potrzebuje natomiast odpowiedniej licencji oraz wypisu z licencji dla każdego pojazdu. Zakres formalności zależy przede wszystkim od liczby miejsc i rodzaju przewozu: regularnego, okazjonalnego albo taksówkowego.

Przewóz osób busem i autobusem – jakie prawo jazdy?

Za bus w rozumieniu przepisów dotyczących licencji uznaje się pojazd przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą. Przy przewozie zarobkowym na terenie Polski przedsiębiorca potrzebuje licencji na krajowy transport drogowy w tym zakresie.

Pojazd przeznaczony do przewozu większej liczby osób jest autobusem. Do jego prowadzenia potrzebne jest prawo jazdy kategorii D, a kierowca wykonujący przewóz drogowy musi spełnić także wymagania dotyczące kwalifikacji zawodowej, badań i szkoleń okresowych.

Kwalifikacja wstępna jest szkoleniem dla kierowców wykonujących przewóz drogowy pojazdami, do których prowadzenia potrzebna jest między innymi kategoria D. Po jej ukończeniu kierowca otrzymuje potwierdzenie uprawnień w prawie jazdy. W kolejnych latach może być wymagane szkolenie okresowe.

Prawo jazdy i badania dotyczą konkretnego kierowcy, natomiast licencja dotyczy działalności przedsiębiorcy. Samo posiadanie kategorii B albo D nie pozwala więc automatycznie na rozpoczęcie zarobkowego przewozu osób.

Licencja a rodzaj przewozu

Ustawa o transporcie drogowym rozróżnia między innymi przewóz regularny, okazjonalny i taksówkowy. Licencja na przewóz osób busem uprawnia do wykonywania krajowych przewozów okazjonalnych pojazdem przeznaczonym do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą. Nie uprawnia natomiast do wykonywania przewozów taksówką ani przewozów samochodem osobowym.

Busy do 9 osób nie mogą na podstawie tej licencji wykonywać przewozów regularnych. Tego rodzaju przewozy realizuje się autobusami, na zasadach określonych w przepisach dotyczących danego rodzaju transportu. Z kolei przewóz taksówką wymaga odrębnej licencji taxi. Nie można zastępować jednej licencji drugą.

Licencja nie jest potrzebna do niezarobkowego przewozu prywatnego. Jeżeli jednak przedsiębiorca przewozi osoby na rzecz klientów i otrzymuje za to wynagrodzenie, powinien uzyskać dokument właściwy dla rodzaju pojazdu i usługi.

Jak uzyskać licencję na przewóz osób?

W przypadku krajowego przewozu osób busem wniosek składa się do starosty właściwego dla siedziby przedsiębiorcy. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą składa go w urzędzie właściwym dla stałego miejsca wykonywania działalności wskazanego w CEIDG. Procedura obejmuje następujące etapy:

1. Określ zakres działalności – wskaż, że chodzi o krajowy transport drogowy osób pojazdem przeznaczonym do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą.
2. Złóż wniosek – podaj dane przedsiębiorcy, NIP, zakres transportu, okres ważności licencji, liczbę pojazdów i liczbę potrzebnych wypisów.
3. Dołącz wymagane dokumenty – urząd sprawdza między innymi reputację przedsiębiorcy, niekaralność osób wykonujących przewozy oraz prawo do dysponowania pojazdami.
4. Wnieś opłatę – do wniosku dołącz potwierdzenie zapłaty za licencję i wypisy.
5. Uzupełnij ewentualne braki – jeżeli dokumentacja jest niepełna, urząd wezwie do jej poprawienia. Na usunięcie braków wyznacza co najmniej 7 dni.
6. Odbierz licencję i wypisy – po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku otrzymasz licencję oraz wypisy przeznaczone do poszczególnych pojazdów.

Do wniosku zwykle dołącza się następujące dokumenty:

• Oświadczenie o spełnianiu wymogu dobrej reputacji.
• Zaświadczenia o niekaralności przedsiębiorcy osobiście wykonującego przewozy, kierowców oraz innych osób wykonujących przewozy na rzecz przedsiębiorcy.
• Wykaz pojazdów zawierający markę, typ, przeznaczenie, numer rejestracyjny, numer VIN i tytuł prawny do dysponowania pojazdem.
• Dowód uiszczenia opłaty za licencję i wypisy.
• Pełnomocnictwo wraz z potwierdzeniem opłaty skarbowej, jeżeli sprawę załatwia pełnomocnik.

Wypis z licencji musi znajdować się w każdym pojeździe podczas wykonywania przewozu. Liczba wypisów nie może przekroczyć liczby pojazdów zgłoszonych we wniosku. Dokument nie jest przypisany ogólnie do całej floty, lecz służy potwierdzeniu uprawnienia do wykonywania przewozu konkretnym pojazdem.

Dobra reputacja i niekaralność przedsiębiorcy oraz kierowcy

Warunek dobrej reputacji nie ogranicza się do podpisania jednego formularza. Przedsiębiorca musi wykazać, że osoby zarządzające firmą nie zostały prawomocnie skazane za wskazane w ustawie przestępstwa umyślne lub karne skarbowe i nie mają zakazu wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego.

Weryfikacja obejmuje także osoby wykonujące przewozy. Znaczenie mają między innymi skazania za przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, wolności seksualnej i obyczajności oraz przestępstwa związane z obrotem środkami odurzającymi. Nie może również istnieć prawomocny zakaz wykonywania zawodu kierowcy.

W praktyce należy zwrócić uwagę na następujące wymogi:

• Oświadczenie o dobrej reputacji składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdy.
• Zaświadczenie o niekaralności dołączane do wniosku powinno być wystawione nie wcześniej niż miesiąc przed jego złożeniem.
• Wymagania dotyczą przedsiębiorcy osobiście wykonującego przewozy oraz kierowców zatrudnionych lub wykonujących przewozy na jego rzecz.
• Prawomocny zakaz prowadzenia działalności transportowej albo wykonywania zawodu kierowcy może uniemożliwić uzyskanie licencji.

Ile kosztuje licencja na przewóz osób?

Licencję wydaje się na czas oznaczony, od 2 do 50 lat. Opłata podstawowa zależy od wybranego okresu ważności. Do niej dolicza się opłatę za zgłoszone pojazdy oraz wypisy.

Opłata za wydanie licencji zwiększa się o 10% opłaty podstawowej za każdy pojazd zgłoszony we wniosku. Wypis kosztuje 1% opłaty podstawowej za każdy pojazd. Przykładowo przy licencji na 20 lat, dwóch pojazdach i dwóch wypisach opłata wynosi 380 zł za licencję, 76 zł za pojazdy oraz 7,60 zł za wypisy, czyli łącznie 463,60 zł.

Czego nie wolno robić podczas przewozu okazjonalnego?

Licencja na przewóz osób busem nie daje prawa do oznaczania pojazdu w sposób sugerujący, że jest taksówką. Podczas przewozu okazjonalnego nie wolno:

• Umieszczać ani używać w pojeździe taksometru.
• Umieszczać na pojeździe oznaczeń firmy, takich jak nazwa, adres, numer telefonu lub adres strony internetowej, jeżeli służą identyfikacji przewoźnika.
• Umieszczać reklam usług taksówkowych lub przedsiębiorców świadczących takie usługi.
• Montażu lamp i innych urządzeń technicznych na dachu pojazdu, które mogą wskazywać na wykonywanie przewozu taxi.

Najczęstszy błąd polega na uznaniu, że licencja na busa jest ogólnym zezwoleniem na każdy przewóz osób. Nie zastępuje ona licencji taxi, nie pozwala na przewozy regularne busem i nie zwalnia z obowiązku posiadania wypisu w pojeździe.

Przed rozpoczęciem działalności sprawdź, czy kierowca ma właściwe uprawnienia i badania, firma spełnia wymóg dobrej reputacji, a każdy pojazd został prawidłowo zgłoszony. Taki podział pozwala odróżnić obowiązki osobiste kierowcy od formalności, które musi spełnić przewoźnik.

Artykuł ma charakter informacyjny. Przed rozpoczęciem działalności sprawdź aktualne brzmienie ustawy o transporcie drogowym oraz wymagania właściwego starostwa, ponieważ zakres dokumentów i opłat może zależeć od rodzaju przewozu i aktualnych przepisów.