Przewóz wahadłowy to w rozumieniu prawa wielokrotny przewóz zorganizowanych grup osób tam i z powrotem między tym samym miejscem początkowym a tym samym miejscem docelowym. W logistyce towarów określenie „wahadłowy” oznacza natomiast powtarzalne kursy ciężarówki między punktami załadunku i rozładunku.
Przewóz wahadłowy osób – definicja prawna
Definicję przewozu wahadłowego zawiera art. 4 pkt 10 Ustawy o transporcie drogowym. Chodzi o usługę przewozu zorganizowanych grup pasażerów, najczęściej realizowaną autobusami lub autokarami. Nie wystarczy samo wykonywanie kursów w obie strony. Wszystkie warunki przewidziane w przepisach muszą być spełnione łącznie:
- przewóz odbywa się wielokrotnie, tam i z powrotem, między tym samym miejscem początkowym a tym samym miejscem docelowym,
- każda grupa osób przewieziona do miejsca docelowego wraca do miejsca początkowego,
- miejsce początkowe oznacza miejsce rozpoczęcia usługi, a miejsce docelowe – miejsce jej zakończenia,
- przy określaniu tych miejsc uwzględnia się także okoliczne miejscowości położone w promieniu 50 km.
Przykładem może być zorganizowany przewóz grupy turystów z Polski do określonej miejscowości za granicą, a następnie powrót tej samej grupy do miejsca wyjazdu. Jeżeli pasażerowie wracają innym środkiem transportu albo przewóz nie ma charakteru powtarzalnego, nie musi spełniać ustawowej definicji przewozu wahadłowego.
Przewóz wahadłowy w logistyce towarów
W transporcie ciężarowym „przewóz wahadłowy” jest zwykle nazwą modelu organizacji pracy floty, a nie terminem odnoszącym się do ustawowej usługi przewozu osób. Pojazd lub zestaw pojazdów wykonuje powtarzalne przejazdy między określonymi punktami, na przykład między kopalnią a placem budowy, magazynem a zakładem produkcyjnym albo terminalem a centrum dystrybucyjnym.
W tym znaczeniu model wahadłowy może wyglądać następująco:
- w pojedynczym cyklu ciężarówka odbiera ładunek w punkcie załadunku i dostarcza go do stałego punktu rozładunku,
- po rozładunku wraca do miejsca załadunku, aby rozpocząć kolejny kurs,
- harmonogram może obejmować jeden pojazd albo większą liczbę zestawów, zależnie od wielkości przepływu towarów,
- celem jest powtarzalność dostaw i wykorzystania taboru, a nie przewóz tej samej grupy osób tam i z powrotem.
Dlatego logistycznego modelu wahadłowego nie należy utożsamiać z przewozem wahadłowym zdefiniowanym w ustawie. Różnica ma znaczenie formalne. Przedsiębiorca organizujący kursy ciężarówek między dwoma punktami nie korzysta z dokumentów właściwych dla przewozu wahadłowego osób tylko dlatego, że używa takiego określenia w planie operacyjnym lub umowie handlowej.
Jakie dokumenty dotyczą przewozu wahadłowego osób?
Wykonywanie międzynarodowych przewozów wahadłowych osób na terenie Unii Europejskiej nie wymaga zezwolenia przewozowego, ale przewoźnik powinien posiadać wymaganą dokumentację. W przewozach realizowanych w UE stosuje się Książkę Formularzy Podróży, a przy przewozach do państw spoza Unii – Książkę Interbus. Dokument powinien zawierać między innymi dane przewoźnika, numer rejestracyjny pojazdu, rodzaj usługi, miejsce początkowe i docelowe oraz imienną listę pasażerów.
Inne zasady mogą dotyczyć przewozów poza Unią Europejską. W takich przypadkach wymagane zezwolenia i dokumenty zależą od państwa, którego terytorium obejmuje trasa. Sprawy międzynarodowych przewozów osób prowadzi między innymi GITD, ale zakres formalności nie wynika z samego użycia słowa „wahadłowy”. Najpierw trzeba ustalić, czy chodzi o ustawowy przewóz osób, czy o logistyczne określenie powtarzalnych przewozów towarowych.
