Instrukcja ADR to czterostronicowy dokument, który musi znajdować się w łatwo dostępnym miejscu w kabinie pojazdu przewożącego towary niebezpieczne. Zawiera zasady postępowania w razie wypadku lub awarii, charakterystykę zagrożeń oraz informacje o wymaganym wyposażeniu jednostki transportowej. Jej stosowanie reguluje punkt 5.4.3 Umowy ADR.
Czym jest instrukcja ADR?
Instrukcje pisemne ADR są zbiorem informacji przeznaczonych dla kierowcy i pozostałych członków załogi. Pomagają podjąć właściwe działania po wypadku, pożarze, uszkodzeniu pojazdu albo uwolnieniu ładunku niebezpiecznego.
Dokument stosuje się przy przewozie towarów niebezpiecznych, dla których wymagane jest oznakowanie jednostki transportowej tablicami barwy pomarańczowej. Jego wzór i zawartość wynikają z punktu 5.4.3 Umowy ADR. Instrukcja ma formę uniwersalną, dlatego nie przygotowuje się osobnego dokumentu dla każdej klasy przewożonego materiału.
Gdzie przechowywać instrukcję i kto za nią odpowiada?
Instrukcja musi znajdować się w kabinie kierowcy, w miejscu łatwo dostępnym. Nie powinna być schowana w przestrzeni ładunkowej ani w innym miejscu, do którego trudno się dostać podczas zdarzenia.
Przewoźnik powinien przekazać ją załodze przed rozpoczęciem przewozu. Dokument musi być sporządzony w języku, który każdy członek załogi potrafi przeczytać i zrozumieć. Samo posiadanie instrukcji nie wystarcza. Przewoźnik odpowiada również za to, aby załoga znała jej treść i potrafiła zastosować opisane działania.
Przed wyjazdem członkowie załogi powinni ustalić, jakie towary niebezpieczne znajdują się w pojeździe, a następnie sprawdzić w instrukcji informacje dotyczące możliwych zagrożeń i sposobu reagowania. Wymogi dotyczące dokumentu można ująć w kilku punktach:
- Instrukcja znajduje się w kabinie, w łatwo dostępnym miejscu.
- Każdy członek załogi otrzymuje dostęp do dokumentu przed rozpoczęciem przewozu.
- Język instrukcji jest zrozumiały dla całej załogi.
- Załoga zna treść dokumentu i potrafi wykonać opisane czynności.
Jak zbudowana jest instrukcja ADR?
Instrukcja pisemna odpowiada czterostronicowemu wzorowi zawartemu w Umowie ADR. Każda część pełni inną funkcję i dostarcza kierowcy informacji potrzebnych w sytuacji zagrożenia.
Strona pierwsza opisuje czynności, które należy wykonać w razie wypadku lub awarii, o ile ich wykonanie jest możliwe i bezpieczne. Kolejność postępowania obejmuje:
- Zahamowanie pojazdu, wyłączenie silnika i odłączenie akumulatora wyłącznikiem głównym, jeżeli pojazd go ma.
- Oddalenie się od źródeł zapłonu, zakaz palenia oraz niewłączanie urządzeń elektrycznych.
- Powiadomienie właściwych służb ratowniczych i przekazanie im informacji o zdarzeniu oraz ładunku.
- Założenie kamizelki ostrzegawczej i ustawienie stojących znaków ostrzegawczych.
- Udostępnienie ratownikom dokumentów przewozowych.
- Unikanie kontaktu z uwolnioną substancją oraz wdychania dymu, pyłu, par i oparów.
- Użycie gaśnicy przy małym lub początkowym pożarze, jeżeli jest to bezpieczne.
- Ochrona kanalizacji i środowiska przed uwolnionym materiałem, jeżeli pozwalają na to warunki.
- Oddalenie się z miejsca zagrożenia, ostrzeżenie innych osób i stosowanie się do poleceń ratowników.
- Zdjęcie zanieczyszczonej odzieży i wyposażenia ochronnego oraz ich bezpieczne usunięcie.
Strony druga i trzecia zawierają wykaz nalepek ostrzegawczych wszystkich klas oraz opis związanych z nimi zagrożeń. Znajdują się tam także dodatkowe wskazówki dotyczące postępowania z określonymi materiałami.
Strona czwarta przedstawia znaki dotyczące materiałów zagrażających środowisku wodnemu oraz materiałów przewożonych w podwyższonej temperaturze. Zawiera też informacje o wyposażeniu ogólnym i dodatkowym wymaganym w jednostce transportowej.
Jakie wyposażenie wynika z instrukcji ADR?
Wykaz wyposażenia należy odczytywać razem z rozdziałem 8.1.5 ADR. Część sprzętu jest wymagana w każdej jednostce transportowej objętej tymi przepisami, a część zależy od rodzaju materiału i numerów nalepek ostrzegawczych.
| Wyposażenie | Uwagi i zastosowanie |
|---|---|
| Klin pod koła | Jeden dla każdego pojazdu, dobrany do dopuszczalnej masy całkowitej i średnicy kół. |
| Dwa stojące znaki ostrzegawcze | Wyposażenie ogólne jednostki transportowej. |
| Płyn do płukania oczu | Wyposażenie ogólne, z wyjątkiem przewozów oznaczonych nalepkami 1, 1.4, 1.5, 1.6, 2.1, 2.2 i 2.3. |
| Kamizelka ostrzegawcza | Po jednej dla każdego członka załogi. |
| Przenośne urządzenie oświetleniowe | Wyposażenie ogólne. |
| Rękawice ochronne i ochrona oczu | Podstawowe środki ochrony indywidualnej. |
| Maska ucieczkowa | Dla każdego członka załogi przy nalepkach ostrzegawczych 2.3 lub 6.1. |
| Łopata, osłona otworów kanalizacyjnych i pojemnik na pozostałości | Wymagane przy określonych materiałach stałych i ciekłych oznaczonych nalepkami 3, 4.1, 4.3, 8 lub 9. |
To, jakie wyposażenie dodatkowe trzeba przewozić, zależy od ładunku i jego oznakowania. Dlatego przed wyjazdem należy porównać nalepki ostrzegawcze z wymaganiami wskazanymi na czwartej stronie instrukcji. Nie można zakładać, że sam podstawowy zestaw wystarczy przy każdym przewozie.
Co grozi za brak instrukcji ADR?
Instrukcje pisemne są sprawdzane podczas kontroli przewozu towarów niebezpiecznych przez uprawnione organy. Brak dokumentu w kabinie, jego niedostępność albo niezgodność z wymaganiami może zostać uznana za naruszenie przepisów Ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.
Za niewyposażenie środka transportu w wymagane instrukcje pisemne przewidziano karę pieniężną w wysokości 300 zł. Niezależnie od sankcji brak znajomości dokumentu przez załogę zwiększa ryzyko błędnej reakcji podczas awarii. Instrukcja powinna więc być nie tylko obecna w kabinie, lecz także zrozumiała i znana osobom uczestniczącym w przewozie.
Artykuł ma charakter informacyjny. Przy organizacji przewozu towarów niebezpiecznych należy korzystać z aktualnego tekstu Umowy ADR oraz obowiązujących przepisów krajowych.
