Przewozy kabotażowe to tymczasowe, zarobkowe przewozy krajowe wykonywane w innym państwie niż państwo siedziby przewoźnika. W transporcie drogowym można je rozpocząć dopiero po przewozie międzynarodowym, a podstawowy limit wynosi maksymalnie 3 operacje w ciągu 7 dni. Po zakończeniu kabotażu w danym kraju obowiązuje 4-dniowy okres cooling-off.
Czym jest przewóz kabotażowy?
Zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 przewóz kabotażowy oznacza „krajowy, zarobkowy przewóz wykonywany tymczasowo w przyjmującym państwie członkowskim”. W praktyce chodzi o sytuację, w której przewoźnik z jednego kraju wykonuje transport ładunku między dwoma punktami położonymi w innym państwie.
Przykładowo polska firma dostarcza towar z Polski do Niemiec, a po rozładunku przyjmuje zlecenie na trasę Dortmund–Berlin. Ten drugi odcinek jest kabotażem, ponieważ odbywa się w całości na terytorium Niemiec i realizuje go przewoźnik zagraniczny.
Kabotaż ma charakter tymczasowy. Jego celem jest między innymi ograniczenie pustych przebiegów, czyli przejazdów bez ładunku po zakończeniu transportu międzynarodowego. Sama nazwa wywodzi się z żeglugi przybrzeżnej, ale obecnie w transporcie drogowym odnosi się przede wszystkim do przewozów towarów.
Kabotażu nie należy mylić z przewozem cross-trade ani bilateralnym. Cross-trade polega na przewozie między dwoma państwami, które nie są państwem siedziby przewoźnika. Przewóz bilateralny łączy natomiast kraj siedziby firmy z innym państwem. Kabotaż zawsze oznacza transport krajowy w państwie przyjmującym.
Kiedy kabotaż jest legalny?
Legalne wykonanie kabotażu wymaga spełnienia kilku warunków. Przewoźnik powinien posiadać licencję wspólnotową, a kierowca będący obywatelem państwa trzeciego także ważne świadectwo kierowcy. Kabotaż musi być następstwem przewozu międzynarodowego i co do zasady powinien zostać wykonany tym samym pojazdem lub zespołem pojazdów.
Przed rozpoczęciem operacji kabotażowej należy przejść przez następujące etapy:
- Wykonać przewóz międzynarodowy i rozładować towar w państwie przyjmującym.
- Zachować dokumenty potwierdzające ten przewóz, w szczególności międzynarodowy list przewozowy CMR.
- Zaplanować nie więcej niż trzy przewozy kabotażowe w ciągu siedmiu dni od rozładunku transportu międzynarodowego.
- Po zakończeniu kabotażu w danym państwie odczekać co najmniej cztery dni przed rozpoczęciem kolejnych operacji w tym kraju.
| Parametr | Limit | Uwagi |
|---|---|---|
| Liczba operacji | 3 przewozy | Dotyczy kabotażu wykonywanego po rozładunku transportu międzynarodowego w danym państwie. |
| Czas na wykonanie | 7 dni | Ostatni rozładunek musi nastąpić w ciągu siedmiu dni od rozładunku przewozu międzynarodowego. |
| Cooling-off | 4 dni przerwy | Po zakończeniu kabotażu w danym kraju tym samym pojazdem nie można tam rozpoczynać kolejnych operacji przez cztery dni. |
Jeżeli pojazd wjeżdża do innego państwa członkowskiego bez ładunku, może tam wykonać jeden przewóz kabotażowy w ciągu trzech dni od wjazdu. Taki przewóz nadal musi zostać zakończony w ogólnym siedmiodniowym terminie liczonym od rozładunku wcześniejszego transportu międzynarodowego.
Reguły te zostały zmienione przez Pakiet Mobilności, którego przepisy dotyczące kabotażu zaczęły obowiązywać w 2022 roku. Przewoźnik musi być w stanie wykazać nie tylko liczbę wykonanych operacji, lecz także zachowanie czterodniowej przerwy.
Jakie dokumenty powinien mieć kierowca?
Podczas kontroli drogowej kierowca powinien móc przedstawić dokumenty potwierdzające podstawę i przebieg przewozu. Najważniejsze są:
- Międzynarodowy list przewozowy CMR potwierdzający wcześniejszy przewóz i datę rozładunku w państwie przyjmującym.
- List przewozowy lub równoważny dokument dla każdej operacji kabotażowej.
- Dokumenty potwierdzające wykonanie poprzedniego transportu międzynarodowego.
- Faktury lub inne dokumenty handlowe dotyczące zrealizowanych przewozów.
- Licencja wspólnotowa oraz, gdy jest wymagana, świadectwo kierowcy.
Dokumentacja powinna zawierać między innymi dane nadawcy, przewoźnika i odbiorcy, daty oraz miejsca załadunku i rozładunku, opis towaru, jego masę lub ilość, a także numer rejestracyjny pojazdu i naczepy. W przypadku kierowcy delegowanego mogą być wymagane także zgłoszenia w systemie IMI, zależnie od rodzaju operacji i przepisów państwa przyjmującego.
Co grozi za naruszenie zasad kabotażu?
Konsekwencje zależą od państwa, w którym odbywa się kontrola, oraz rodzaju naruszenia. Organy mogą nałożyć karę na przewoźnika, kierowcę, a w niektórych krajach również na zleceniodawcę lub spedytora. Możliwe jest także unieruchomienie pojazdu, zakaz wykonywania kabotażu albo problemy z licencją wspólnotową.
Do najczęściej wskazywanych sankcji należą:
- kary finansowe ustalane według przepisów krajowych,
- unieruchomienie pojazdu do czasu wyjaśnienia naruszenia,
- czasowy zakaz wykonywania kabotażu w danym państwie,
- zawieszenie lub utrata uprawnień związanych z transportem międzynarodowym,
- odpowiedzialność przewoźnika, kierowcy albo zleceniodawcy.
Przykładowo we Francji kara za naruszenia zasad kabotażu może sięgać 15 000 euro, a w Niemczech maksymalna grzywna dla przewoźnika jest wskazywana na poziomie 5 000 euro. Zleceniodawca w Niemczech może zostać obciążony karą do 20 000 euro. Są to przykłady zależne od rodzaju naruszenia i aktualnych regulacji, dlatego przed realizacją zlecenia trzeba sprawdzić przepisy państwa przyjmującego.
Największe ryzyko powstaje wtedy, gdy przewoźnik nie potrafi udowodnić daty rozładunku transportu międzynarodowego, liczby wykonanych kabotaży albo zachowania czterodniowego cooling-off. Kompletna dokumentacja i prawidłowe zaplanowanie kolejnych operacji są więc równie ważne jak sam limit trzech przewozów.
