Kurs na przewóz rzeczy to szkolenie zawodowe dla kierowców wykonujących transport drogowy towarów pojazdami kategorii C, C1, C+E lub C1+E. Po ukończeniu właściwej kwalifikacji i zdaniu egzaminu kierowca otrzymuje świadectwo kwalifikacji zawodowej, a w prawie jazdy pojawia się kod 95. Bez tego wpisu nie można legalnie wykonywać przewozu rzeczy w ramach pracy kierowcy zawodowego.
Czym jest kurs na przewóz rzeczy?
Kurs przygotowuje do zawodowego prowadzenia ciężarówek i zespołów pojazdów. Samo prawo jazdy kategorii C lub C+E potwierdza umiejętność kierowania określonym pojazdem, ale nie zawsze daje prawo do wykonywania przewozu drogowego w celach zarobkowych. Do tego potrzebne są także kwalifikacje zawodowe.
Ich potwierdzeniem jest kod 95 wpisany do prawa jazdy. Podstawę wpisu stanowi świadectwo kwalifikacji zawodowej uzyskane po odpowiednim szkoleniu i egzaminie. Wymogi wynikają z przepisów o transporcie drogowym i obowiązują w systemie uznawanym w państwach Unii Europejskiej.
Jaki kurs na przewóz rzeczy wybrać?
Rodzaj szkolenia zależy przede wszystkim od wieku kierowcy, daty uzyskania prawa jazdy oraz tego, czy ma on już kwalifikację w zakresie przewozu osób. Data graniczna dla prawa jazdy kategorii C to 10 września 2009 r. Osoby, które uzyskały uprawnienia po tej dacie, co do zasady przechodzą kwalifikację wstępną. W praktyce najważniejsze warianty wyglądają następująco:
| Typ kursu | Wiek | Wymiar godzin | Dla kogo? |
|---|---|---|---|
| Kwalifikacja wstępna | Przed ukończeniem 21 lat | 280 | Dla osoby rozpoczynającej pracę w przewozie rzeczy po uzyskaniu prawa jazdy C lub C+E |
| Kwalifikacja wstępna przyspieszona | Zwykle od 21 lat dla C i C+E, od 18 lat dla C1 i C1+E | 140 | Dla osoby rozpoczynającej pracę, która spełnia wymagania wiekowe dla wybranego zakresu |
| Kwalifikacja wstępna uzupełniająca | Zależnie od posiadanych uprawnień i wieku | 70 | Dla kierowcy mającego kwalifikację w zakresie przewozu osób, który chce rozszerzyć ją na przewóz rzeczy |
| Kwalifikacja wstępna uzupełniająca przyspieszona | Zależnie od posiadanych uprawnień i wieku | 35 | Dla osoby rozszerzającej kwalifikację z przewozu osób na przewóz rzeczy w wariancie przyspieszonym |
Kwalifikacja wstępna obejmuje 280 godzin zajęć, ponieważ jest pełnym szkoleniem dla młodszych kierowców. Wariant przyspieszony trwa 140 godzin. Krótsze szkolenia uzupełniające dotyczą osób, które mają już przygotowanie w innym bloku programowym, najczęściej w zakresie przewozu osób.
Wiek nie jest jedynym kryterium. Przykładowo kwalifikacja przyspieszona dla kategorii C lub C+E jest powiązana z ukończeniem 21 lat, natomiast dla pojazdów kategorii C1 lub C1+E może być dostępna wcześniej. Przed zapisaniem się na kurs trzeba więc ustalić zakres pojazdów, który ma obejmować przyszła praca.
Koszt szkolenia ustala ośrodek. Materiały źródłowe wskazują orientacyjnie około 4000 zł za kwalifikację wstępną, 2900 zł za przyspieszoną, 1900 zł za uzupełniającą i 1200 zł za uzupełniającą przyspieszoną. Są to wartości orientacyjne. Osobno mogą być naliczane opłaty za badania oraz egzamin.
Kto może rozpocząć szkolenie?
Przed rozpoczęciem kursu trzeba sprawdzić nie tylko wiek, lecz także dokumenty i stan zdrowia. Kandydat powinien spełniać następujące warunki:
- posiadać prawo jazdy odpowiedniej kategorii, najczęściej C, C+E, C1 lub C1+E
- mieścić się w wymaganiach wiekowych właściwych dla wybranego wariantu kwalifikacji
- mieć aktualne orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy jako kierowca
- mieć aktualne orzeczenie psychologiczne potwierdzające brak przeciwwskazań psychologicznych
- przebywać na terytorium Polski przez co najmniej 185 dni w roku albo wykazać właściwy związek z Polską zgodnie z wymaganiami administracyjnymi
Badania psychologiczne, nazywane potocznie psychotechnicznymi, są obowiązkowe. Ich termin trzeba dopasować do rodzaju szkolenia i procedury wydania dokumentów. W przypadku wątpliwości należy potwierdzić w wydziale komunikacji lub ośrodku, kiedy dokładnie badania muszą być wykonane. Przepisy przewidują różne terminy dla pierwszej kwalifikacji, kolejnych szkoleń oraz niektórych przypadków przejściowych.
Jak uzyskać kod 95 krok po kroku?
Procedura składa się z kilku etapów. Właściwa kolejność ogranicza ryzyko rozpoczęcia kursu bez wymaganego profilu kierowcy:
- Wykonaj wymagane badania lekarskie i psychologiczne.
- Złóż dokumenty w wydziale komunikacji właściwym dla miejsca zamieszkania i uzyskaj Profil Kierowcy Zawodowego, czyli PKZ.
- Przekaż numer PKZ wybranemu ośrodkowi szkolenia i zapisz się na właściwy wariant kwalifikacji.
- Ukończ szkolenie, a następnie przystąp do egzaminu państwowego organizowanego przez WORD.
- Po uzyskaniu świadectwa kwalifikacji zawodowej złóż wniosek o wydanie lub wymianę prawa jazdy z wpisem kodu 95.
PKZ jest elektronicznym profilem przypisanym do kierowcy. Ośrodek szkoleniowy wykorzystuje go do obsługi szkolenia, a właściwe organy mogą odnotować w nim uzyskane kwalifikacje. Do wydania prawa jazdy urząd może wymagać między innymi świadectwa kwalifikacji, orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, fotografii oraz wniosku.
Egzamin po pełnej kwalifikacji trwa 45 minut i obejmuje 30 pytań jednokrotnego wyboru. Kandydat musi uzyskać co najmniej 16 poprawnych odpowiedzi z 20 pytań podstawowych oraz 5 z 10 pytań specjalistycznych. Przy kwalifikacji uzupełniającej test obejmuje tylko część specjalistyczną, 10 pytań w 15 minut, z wymaganym minimum 5 poprawnych odpowiedzi.
Szkolenie okresowe po pięciu latach
Świadectwo kwalifikacji zawodowej nie jest bezterminowe. Uprawnienia trzeba odnawiać co 5 lat, niezależnie od tego, czy kierowca w tym czasie aktywnie pracował. Po tym okresie wykonuje się szkolenie okresowe, a nie kolejną kwalifikację wstępną.
To ważne rozróżnienie. Kwalifikacja wstępna służy osobie, która dopiero uzyskuje uprawnienia do pracy w transporcie. Szkolenie okresowe aktualizuje już posiadane kwalifikacje i pozwala zachować ciągłość wpisu kodu 95. Może dotyczyć zarówno kierowcy pracującego, jak i osoby wracającej do zawodu po przerwie.
Szkolenie okresowe trwa 35 godzin dydaktycznych. Obejmuje część podstawową, wspólną dla kierowców, oraz część specjalistyczną związaną z rodzajem przewozu. W programie mogą znaleźć się między innymi:
- racjonalna jazda, bezpieczeństwo i właściwe wykorzystanie pojazdu
- przepisy dotyczące transportu drogowego, ruchu drogowego i odpowiedzialności kierowcy
- mocowanie ładunku, obsługa transportu oraz ograniczanie ryzyka uszkodzenia towaru
- zdrowie kierowcy, środowisko i zasady bezpiecznej organizacji przewozu
- zagadnienia specjalistyczne związane z zakresem wykonywanych przewozów
Po szkoleniu okresowym nie zdaje się ponownie państwowego egzaminu kwalifikacyjnego. Ośrodek potwierdza ukończenie szkolenia, a kierowca składa dokumenty potrzebne do aktualizacji prawa jazdy i wpisu kodu 95.
Dla osoby planującej pracę przy przewozie rzeczy najważniejsze są trzy informacje: trzeba mieć właściwą kategorię prawa jazdy, wybrać kurs zgodny z wiekiem i dotychczasowymi kwalifikacjami, a następnie pilnować pięcioletniego terminu odnowienia uprawnień. Samo C lub C+E nie wystarcza do legalnej pracy zawodowego kierowcy ciężarówki.
Artykuł ma charakter informacyjny. Przepisy dotyczące kwalifikacji kierowców i dokumentów mogą ulegać zmianom, dlatego przed rozpoczęciem procedury warto potwierdzić aktualne wymagania w wydziale komunikacji, WORD lub uprawnionym ośrodku szkolenia.
