Jak uzyskać urzędowe pozwolenie na przewóz?

Urzędowe pozwolenie na przewóz nie jest jednym uniwersalnym dokumentem. Przy zarobkowym transporcie osób lub rzeczy potrzebujesz przede wszystkim zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Jeżeli chcesz prowadzić regularny przewóz osób na określonej trasie, musisz uzyskać także zezwolenie na konkretną linię komunikacyjną.

Jakie zezwolenie jest potrzebne?

Zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego stanowi podstawę działalności przedsiębiorcy świadczącego krajowy, zarobkowy przewóz osób lub rzeczy pojazdami zarejestrowanymi w Polsce. Wniosek składa się do starosty właściwego dla siedziby firmy, a jeżeli siedziba znajduje się w mieście na prawach powiatu – do prezydenta miasta.

To zezwolenie nie wskazuje konkretnej trasy autobusu. Taką funkcję ma zezwolenie na wykonywanie regularnych przewozów osób. Przewóz regularny odbywa się według rozkładu jazdy, na określonej linii, między wskazanymi przystankami. W takim przypadku przedsiębiorca musi najpierw posiadać zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika, a następnie wystąpić o dokument dotyczący konkretnej linii.

Organ właściwy dla zezwolenia na linię zależy od jej zasięgu. Przy przewozach na obszarze gminy będzie to wójt, burmistrz albo prezydent miasta, na obszarze powiatu – starosta, a przy trasie wykraczającej poza jeden powiat, lecz mieszczącej się w województwie – marszałek województwa. W przypadku linii przekraczającej granice województwa właściwy jest marszałek województwa ustalany według siedziby lub miejsca zamieszkania przedsiębiorcy.

Wymogi formalne przewoźnika

Przedsiębiorca musi spełnić warunki wynikające z ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009. Najważniejsze wymagania obejmują:

• Dobrą reputację – przedsiębiorca i osoby odpowiedzialne za zarządzanie firmą lub transportem nie mogą być skazane za poważne przestępstwa ani obciążone zakazem wykonywania działalności transportowej.
• Kompetencje zawodowe – firma musi wyznaczyć zarządzającego transportem posiadającego certyfikat kompetencji zawodowych. Może to być pracownik, właściciel, członek organu spółki albo osoba współpracująca na podstawie umowy cywilnoprawnej.
• Zdolność finansową – przedsiębiorca wykazuje kapitał lub rezerwy w wysokości zależnej od liczby i rodzaju pojazdów.
• Bazę eksploatacyjną – przedsiębiorca składa oświadczenie o dysponowaniu miejscem, w którym prowadzi działalność transportową i organizuje pracę pojazdów.
• Spełnienie wymagań wobec kierowców – zatrudnieni kierowcy albo osoby wykonujące przewóz na rzecz przedsiębiorcy nie mogą mieć zakazu wykonywania zawodu kierowcy.

Certyfikat kompetencji zawodowych potwierdza przygotowanie osoby zarządzającej operacjami transportowymi. Jeżeli przedsiębiorca nie ma takiej osoby w swojej strukturze, może powierzyć te zadania osobie zewnętrznej, pod warunkiem spełnienia wymagań dotyczących jej rzeczywistego i ciągłego związku z przedsiębiorstwem.

Zdolność finansową wykazuje się co roku. Dla pojazdów lub zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony wymagane jest co najmniej 9000 EUR na pierwszy pojazd oraz 5000 EUR na każdy kolejny. Przy pojazdach o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 2,5 tony i do 3,5 tony stosuje się niższe wartości, co do zasady 900 EUR na każdy kolejny pojazd. Dla przewozu rzeczy wyłącznie pojazdami w przedziale powyżej 2,5 tony do 3,5 tony obowiązuje odrębny próg: 1800 EUR na pierwszy pojazd i 900 EUR na każdy następny. Wartości w złotych zależą od kursu euro określanego na potrzeby danego roku.

Jak uzyskać zezwolenie krok po kroku?

1. Ustal właściwy organ. Wniosek o zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika złóż do starosty właściwego dla siedziby firmy albo do urzędu miasta na prawach powiatu.
2. Przygotuj formularz i załączniki. Wniosek powinien wskazywać przedsiębiorcę, adres, NIP, rodzaj transportu, liczbę pojazdów, dane zarządzającego transportem oraz liczbę potrzebnych wypisów.
3. Dołącz dowody spełnienia wymogów. Potrzebne są między innymi certyfikat kompetencji zawodowych, dokument potwierdzający zdolność finansową, oświadczenie o bazie eksploatacyjnej oraz dokumenty dotyczące dobrej reputacji.
4. Złóż dokumenty papierowo albo elektronicznie. Wniosek elektroniczny musi zostać podpisany podpisem kwalifikowanym albo profilem zaufanym. Załączniki także powinny mieć postać elektroniczną.
5. Uzupełnij ewentualne braki. Jeżeli urząd stwierdzi braki formalne, wezwie przedsiębiorcę do ich usunięcia. Termin wynosi co najmniej 7 dni od doręczenia wezwania.
6. Odbierz decyzję i wypisy. Po pozytywnej weryfikacji organ wydaje zezwolenie na czas nieoznaczony oraz wypisy odpowiadające liczbie pojazdów, dla których wykazano zdolność finansową.

Wniosek można zwykle złożyć osobiście, pocztą albo elektronicznie. Wzory formularzy należy pobrać ze strony właściwego starostwa lub urzędu miasta. Organ powinien załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, zazwyczaj w ciągu miesiąca, a w sprawach wymagających postępowania wyjaśniającego termin może zostać wydłużony.

Koszty i dokumentacja

Do wniosku o zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika dołącza się przede wszystkim:

• wniosek o udzielenie zezwolenia,
• oświadczenie zarządzającego transportem oraz kopię certyfikatu kompetencji zawodowych,
• dokumenty potwierdzające zdolność finansową, takie jak sprawozdanie finansowe, gwarancja bankowa albo ubezpieczenie, jeżeli organ zaakceptuje daną formę,
• oświadczenie o dysponowaniu bazą eksploatacyjną,
• informacje z Krajowego Rejestru Karnego i oświadczenia o niekaralności wymaganych osób,
• oświadczenia dotyczące kierowców zatrudnionych lub współpracujących z przedsiębiorcą,
• dowód uiszczenia opłaty oraz pełnomocnictwo, jeśli sprawę prowadzi pełnomocnik.

Orientacyjna opłata za zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika wynosi 1000 zł. Za zgłoszony pojazd pobiera się zasadniczo 100 zł, a za wypis z zezwolenia dla pojazdu zgłoszonego we wniosku – 10 zł. Wypis dotyczący pojazdu niezgłoszonego wcześniej może kosztować 110 zł. Stawki i sposób zapłaty trzeba potwierdzić w organie właściwym dla konkretnej sprawy.

Przy zezwoleniu na regularny przewóz osób opłata zależy od obszaru i okresu ważności dokumentu:

Dla przewozów wykraczających poza obszar jednego województwa opłaty za zezwolenie wynoszą orientacyjnie od 500 zł za okres do roku do 700 zł za okres do 5 lat. Wypis z zezwolenia na regularny przewóz osób kosztuje zasadniczo 1% opłaty za zezwolenie. Jeżeli działasz przez pełnomocnika, może pojawić się także opłata skarbowa w wysokości 17 zł, z ustawowymi zwolnieniami dla najbliższej rodziny.

Do wniosku o zezwolenie na konkretną linię regularną trzeba dołączyć również kopię zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika, proponowany rozkład jazdy, schemat połączenia z przystankami, uzgodnienia z właścicielami lub zarządzającymi dworcami i przystankami, cennik oraz wykaz autobusów. Rozkład powinien wskazywać między innymi godziny odjazdów i przyjazdów, długość linii, odległości między przystankami oraz liczbę pojazdów potrzebnych do realizacji kursów.

Obowiązki po uzyskaniu zezwolenia

Uzyskanie dokumentu nie kończy obowiązków przedsiębiorcy. Po wydaniu zezwolenia trzeba:

• złożyć wykaz pojazdów wraz z ich marką, typem, numerem rejestracyjnym, numerem VIN i tytułem prawnym do dysponowania nimi,
• przekazywać organowi do 31 marca każdego roku informację o liczbie zatrudnionych osób i średniej liczbie kierowców wykonujących operacje transportowe w poprzednim roku,
• zgłaszać zmiany danych objętych wnioskiem w terminie 28 dni od ich powstania,
• posiadać w pojazdach wymagane wypisy z zezwolenia,
• wykonywać przewozy zgodnie z zakresem zezwolenia, rozkładem jazdy i warunkami technicznymi pojazdów.

Przy regularnym przewozie osób kierowca powinien mieć przy sobie wypis z zezwolenia i okazać go na żądanie uprawnionego organu kontroli. Rozkład jazdy musi być dostępny na wskazanych przystankach, a pasażerowie powinni móc zapoznać się z cennikiem i regulaminem przewozu. Wsiadanie i wysiadanie odbywa się wyłącznie na przystankach określonych w rozkładzie.

Wyjątki i przewozy na potrzeby własne

Zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika nie jest potrzebne do przewozu na potrzeby własne, jeżeli przejazd ma charakter niezarobkowy i jest pomocniczy wobec podstawowej działalności przedsiębiorcy. Pojazd musi pozostawać w dyspozycji przedsiębiorcy, a przewóz może dotyczyć na przykład jego towarów, materiałów albo pracowników.

Odrębne zasady dotyczą także niektórych krajowych przewozów okazjonalnych, wahadłowych oraz czasowych przewozów uruchamianych w razie klęski żywiołowej lub zakłóceń w komunikacji. Ocena, czy konkretny przejazd mieści się w wyjątku, zależy od faktycznego sposobu organizacji transportu.

Wykonywanie zarobkowego przewozu bez wymaganego zezwolenia albo bez wypisu w pojeździe może prowadzić do kar finansowych i innych konsekwencji administracyjnych. Przed rozpoczęciem działalności trzeba sprawdzić zarówno rodzaj przewozu, jak i właściwość organu.

Podstawę prawną stanowią przede wszystkim ustawa z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, ustawa o publicznym transporcie zbiorowym, Kodeks postępowania administracyjnego, ustawa o opłacie skarbowej oraz przepisy wykonawcze dotyczące opłat, wzorów zezwoleń i rozkładów jazdy.

Od decyzji odmownej można odwołać się do samorządowego kolegium odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Termin wynosi 14 dni od doręczenia decyzji. Odwołanie nie podlega opłacie. Jeżeli dokumentację składa pełnomocnik, trzeba pamiętać o prawidłowym umocowaniu i ewentualnej opłacie skarbowej.

Najpierw określ, czy planujesz zarobkowy przewóz osób lub rzeczy, przewóz regularny na konkretnej trasie, czy przewóz na potrzeby własne. Następnie wybierz właściwy organ, przygotuj certyfikat kompetencji zawodowych, potwierdzenie zdolności finansowej i dokumenty dotyczące bazy eksploatacyjnej. Dopiero po uzyskaniu wymaganych dokumentów rozpocznij wykonywanie przewozów.